Publicaties
Mijn publicaties vertrekken vanuit dezelfde centrale gedachte als de rest van het werk van Bureau Springer: hoogbegaafdheid is niet alleen een kwestie van intelligentie, talent of prestaties, maar van ontwikkeling, betekenisgeving, afstemming, belasting en herstel.
In boeken, artikelen en theoretisch werk onderzoek ik hoe hoogbegaafde kinderen, jongeren en volwassenen zich ontwikkelen, waardoor die ontwikkeling onder druk kan raken en wat nodig is om ontwikkeling open, beweeglijk en herstelbaar te houden.
Boeken
Hoogbegaafdheid in beeld
In 2025 verscheen bij Uitgeverij Van Gorcum Hoogbegaafdheid in beeld – een veelzijdig handboek.
Het boek biedt een breed en samenhangend perspectief op hoogbegaafdheid en verbindt praktijkervaring met wetenschappelijke kennis. Het gaat onder meer in op ontwikkeling, onderwijs, diagnostiek, begeleiding, gevoeligheid, motivatie, onderpresteren en psychische problematiek.
Lees meer over Hoogbegaafdheid in beeld
Hoogbegaafdheid en ontwikkeling
Hoogbegaafdheid en ontwikkeling is een nieuw boek in voorbereiding. Het benadert hoogbegaafdheid vanuit de samenhang tussen ontwikkelingsopenheid, betekenisvorming, omgeving, belasting en herstel.
Centraal staat de vraag hoe hoogbegaafde ontwikkeling tot stand komt, waardoor zij onder druk kan raken en welke voorwaarden nodig zijn om ontwikkeling open, beweeglijk en herstelbaar te houden. Daarbij wordt zichtbaar functioneren niet als vanzelfsprekende maat voor ontwikkeling gebruikt. Ook wanneer iemand aan de buitenkant nog goed functioneert, kunnen de innerlijke kosten van aanpassing, compensatie en voortdurende belasting oplopen.
Artikelen
Daarnaast schrijf ik artikelen en theoretische bijdragen over hoogbegaafdheid, menselijke ontwikkeling, betekenisgeving, onderwijs, diagnostiek, belasting en herstel.
Sommige artikelen richten zich op een wetenschappelijk of professioneel publiek, andere op ouders en hoogbegaafde mensen zelf. Steeds staat dezelfde beweging centraal: hoogbegaafdheid niet versmallen tot kenmerken, prestaties of problemen, maar begrijpen vanuit ontwikkeling, context en de processen die onder zichtbaar gedrag liggen.
Theoretisch werk
Vanuit mijn ontwikkelingsvisie werk ik aan The Architecture of Giftedness en het bredere Human Architecture Model.
The Architecture of Giftedness werkt hoogbegaafdheid uit als een belichaamde, gekoppelde ontwikkelingsarchitectuur. Cognitie, affect, lichamelijke regulatie, morele oriëntatie, agency, sociale afstemming, belasting en herstel worden daarin niet als losse onderdelen beschouwd, maar als processen die elkaar voortdurend beïnvloeden.
Naast de ontwikkelingspsychologische uitwerking bevat The Architecture of Giftedness een formele dynamische systeemspecificatie. Begrippen als responsiviteit, accumulatie van belasting, koppeling tussen domeinen, herstelbaarheid, beschermende reorganisatie en verschillende organisatieregimes worden daarin vertaald naar expliciete formele relaties en dynamieken. De formele laag is niet bedoeld om menselijke ontwikkeling tot getallen te reduceren of individuele uitkomsten te voorspellen. Zij maakt wel scherper wat de theorie precies beweert, welke relaties daaruit volgen en welke aannames in beginsel kunnen worden onderzocht en weerlegd.
Het Human Architecture Model verbreedt deze benadering naar menselijke ontwikkeling in het algemeen. Het beschrijft de mens als een belichaamde, gekoppelde en voortdurend veranderende ontwikkelingsarchitectuur waarin cognitie, gevoel, lichaam, sociale afstemming, morele oriëntatie en agency samen functioneren.
Binnen HAM wordt onderscheid gemaakt tussen relatief stabiele kenmerken van de architectuur, actuele toestanden, mechanismen waardoor toestanden veranderen en ontwikkelingsdynamieken die zich over langere tijd kunnen stabiliseren. Zo kunnen patronen ontstaan van groei en integratie, maar ook van compensatie, dreigingsorganisatie, beschermende vernauwing of fragmentatie. Zichtbaar functioneren zegt daarbij niet vanzelf hoe herstelbaar of vrij de onderliggende organisatie nog is.
Ook HAM bevat een formele systeemspecificatie. Samen met Ot de Wiljes werk ik aan de verdere formalisering en operationalisering van het model, met als doel theoretische begrippen en relaties steeds preciezer te vertalen naar toetsbare hypothesen en uiteindelijk empirisch onderzoek mogelijk te maken.
The Architecture of Giftedness en het Human Architecture Model verbinden daarmee een ontwikkelingsgericht mensbeeld met formele systeemtheorie. De bedoeling is niet de complexiteit van menselijke ontwikkeling weg te rekenen, maar haar juist zo nauwkeurig te beschrijven dat duidelijk wordt wat de modellen wel en niet beweren, welke patronen eruit zouden moeten volgen en onder welke bevindingen de theorie moet worden bijgesteld.