Hoogbegaafdheid in beeld
Een veelzijdig handboek
Hoogbegaafdheid in beeld – een veelzijdig handboek biedt een breed en samenhangend perspectief op hoogbegaafdheid bij kinderen, jongeren en volwassenen.
Hoogbegaafdheid wordt nog vaak vooral verbonden met een hoge intelligentie, bijzondere prestaties of een aantal herkenbare kenmerken. In de praktijk is dat onvoldoende om te begrijpen hoe hoogbegaafdheid zich in het dagelijks leven ontwikkelt en waarom mensen met grote mogelijkheden toch kunnen vastlopen.
Het boek brengt verschillende perspectieven samen. Het verbindt wetenschappelijke kennis, praktijkervaring en systemisch denken en laat zien hoe hoogbegaafdheid kan doorwerken in leren, voelen, motivatie, gedrag, relaties, onderwijs, diagnostiek en begeleiding.
Meer dan intelligentie
Een hoge intelligentie is een belangrijk onderdeel van hoogbegaafdheid, maar vertelt niet het volledige verhaal. Hoogbegaafdheid beïnvloedt ook de manier waarop iemand informatie verwerkt, verbanden legt, betekenis geeft, reageert op de omgeving en zich in de loop van de tijd ontwikkelt.
Twee mensen met vergelijkbare cognitieve mogelijkheden kunnen daardoor heel verschillend functioneren. De één groeit op in een omgeving waarin nieuwsgierigheid, autonomie, veiligheid en uitdaging voldoende ruimte krijgen. De ander ervaart langdurige misafstemming, onbegrip, verveling, druk of overbelasting. Die verschillen kunnen grote gevolgen hebben voor de verdere ontwikkeling.
Het boek kijkt daarom niet alleen naar wat iemand kan, maar ook naar de omstandigheden waarin mogelijkheden zichtbaar worden, zich verder kunnen ontwikkelen of juist onder druk raken.
Ontwikkeling in samenhang
In Hoogbegaafdheid in beeld wordt hoogbegaafdheid vanuit verschillende invalshoeken onderzocht. Daarbij komen onder meer aan bod:
- intelligentie en cognitieve ontwikkeling;
- gevoeligheid en intensiteit;
- motivatie en betekenisgeving;
- creativiteit en talentontwikkeling;
- onderpresteren en overpresteren;
- perfectionisme en faalangst;
- onderwijs en pedagogische afstemming;
- diagnostiek en misdiagnostiek;
- psychische problematiek;
- begeleiding van kinderen, jongeren en volwassenen;
- de invloed van gezin, school, werk en samenleving.
De verschillende hoofdstukken laten zien dat leren, gedrag, emoties, lichamelijke reacties en sociale ervaringen niet los van elkaar staan. Zij maken deel uit van een ontwikkeling waarin persoon en omgeving elkaar voortdurend beïnvloeden.
Wanneer mogelijkheden niet vanzelf zichtbaar worden
Hoogbegaafde mensen worden niet altijd als zodanig herkend. Sommigen vallen op door snelle leerprestaties, kennis of creativiteit. Anderen passen zich aan, trekken zich terug, presteren onder hun mogelijkheden of ontwikkelen klachten waardoor hun hoogbegaafdheid steeds verder buiten beeld raakt.
Ook goede prestaties zijn niet automatisch een teken dat het goed gaat. Kinderen, jongeren en volwassenen kunnen lang blijven functioneren door hard te werken, zichzelf voortdurend te controleren, te compenseren of sterk rekening te houden met hun omgeving. De belasting die daarmee gepaard gaat, kan voor anderen lange tijd onzichtbaar blijven.
Het boek helpt daarom verder te kijken dan prestaties en zichtbaar gedrag. Het biedt taal en denkkaders om te onderzoeken wat iemand nodig heeft, waardoor ontwikkeling onder druk kan zijn geraakt en welke ondersteuning of verandering werkelijk passend kan zijn.
Voor wie is dit boek?
Hoogbegaafdheid in beeld is geschreven voor iedereen die hoogbegaafdheid breder en nauwkeuriger wil begrijpen.
Het boek is onder meer bedoeld voor:
- leerkrachten, docenten, intern begeleiders en schoolleiders;
- psychologen, orthopedagogen, pedagogen, psychiaters en coaches;
- studenten en opleiders binnen onderwijs, psychologie en pedagogiek;
- ouders van hoogbegaafde kinderen en jongeren;
- hoogbegaafde volwassenen die hun eigen ontwikkeling beter willen begrijpen;
- beleidsmakers en organisaties die met hoogbegaafdheid te maken hebben.
Door de combinatie van theorie, praktijk en verschillende professionele perspectieven kan het boek worden gebruikt als naslagwerk, studieboek en vertrekpunt voor verdere verdieping.
Van handboek naar ontwikkelingsgerichte verdieping
Hoogbegaafdheid in beeld vormt een brede basis voor het begrijpen van hoogbegaafdheid vanuit verschillende wetenschappelijke en professionele perspectieven. In mijn latere werk is vooral de ontwikkelingsgerichte lijn verder uitgewerkt.
Daarbij komt steeds sterker de samenhang centraal te staan tussen waarnemen, denken, voelen, lichaam, betekenisgeving, omgeving, belasting en herstel. Niet alleen de vraag wat iemand kan is van belang, maar ook hoe ontwikkeling zich organiseert, wat langdurige misafstemming doet en waarom zichtbaar functioneren geen volledige maat is voor wat er vanbinnen gebeurt.
Deze verdere theoretische ontwikkeling krijgt onder meer vorm in Hoogbegaafdheid en ontwikkeling en The Architecture of Giftedness.
Boekgegevens
Titel: Hoogbegaafdheid in beeld – een veelzijdig handboek
Auteur: Emmalien Springer
Uitgever: Uitgeverij Van Gorcum
Verschijningsjaar: 2025
ISBN: 9789465070230