Hoe ontwikkeling bij hoogbegaafdheid werkt
Hoogbegaafdheid gaat niet alleen over snel denken of veel kunnen. Het beïnvloedt ook de manier waarop iemand waarneemt, ervaringen verwerkt, betekenis geeft, reageert op de omgeving, belast raakt en herstelt.
In deze beeldreeks ziet u stap voor stap hoe hoogbegaafde ontwikkeling kan verlopen. De afbeeldingen laten zien hoe mogelijkheden ontstaan, maar ook waarom afstemming, veiligheid en herstel noodzakelijk zijn om die mogelijkheden werkelijk tot ontwikkeling te laten komen.
Ontwikkelingsopenheid
Hoogbegaafde ontwikkeling begint niet alleen bij snel denken of gemakkelijk leren. Hoogbegaafde kinderen, jongeren en volwassenen kunnen sterk ontvankelijk zijn voor informatie, nuances, stemmingen, verschillen en verbanden. Zij merken vaak meer op dan aan de buitenkant zichtbaar wordt en verwerken ervaringen diepgaand.
Die openheid biedt veel mogelijkheden. Zij kan leiden tot nieuwsgierigheid, creativiteit, betrokkenheid en het vermogen om complexe samenhangen te zien. Tegelijkertijd betekent zij dat er veel informatie, ervaring en spanning in het systeem kan worden opgenomen.
Lees meer over ontwikkelingsopenheid.
Ervaringen krijgen betekenis
Ervaringen worden niet alleen geregistreerd. Iemand verbindt wat er gebeurt met eerdere ervaringen, gevoelens, verwachtingen, waarden en vragen. Daardoor kan een ogenschijnlijk kleine gebeurtenis veel betekenis krijgen.
Niet alleen de hoeveelheid informatie telt, maar vooral de manier waarop die informatie vanbinnen wordt verwerkt en verbonden. Wat iemand waarneemt, wordt onderdeel van de manier waarop hij zichzelf, anderen en de wereld leert begrijpen.
Lees meer over betekenisvorming
Ontwikkeling ontstaat in wisselwerking
Wat iemand met zijn openheid en mogelijkheden kan doen, hangt mede af van de omgeving. Wanneer iemand wordt gezien, begrepen en passend wordt uitgedaagd, kunnen nieuwsgierigheid, vertrouwen, leren en eigenheid zich verder ontwikkelen.
Wanneer afstemming langdurig ontbreekt, is steeds meer energie nodig om mee te blijven doen, zich aan te passen of zichzelf te beschermen. Ontwikkeling vindt daarom nooit uitsluitend binnen de persoon plaats. Zij ontstaat in de voortdurende wisselwerking tussen persoon en omgeving.
Lees meer over waarom hoogbegaafde kinderen vastlopen.
Belasting kan zich opstapelen
Belasting bestaat niet altijd uit één grote of ingrijpende gebeurtenis. Ook wachten, herhaling, prikkels, onbegrip, spanning, gebrek aan betekenis en voortdurend aanpassen kunnen veel energie vragen.
Wanneer zulke ervaringen zich blijven herhalen en onvoldoende worden gevolgd door herstel, raakt het systeem steeds zwaarder belast. Aan de buitenkant kan iemand nog goed functioneren, terwijl de ruimte om te leren, voelen, verbinden en herstellen vanbinnen steeds kleiner wordt.
Lees meer over belasting en herstel
Herstel maakt ontwikkeling weer mogelijk
Herstel is meer dan uitrusten na inspanning. Het is het proces waarin spanning kan zakken, ervaringen kunnen worden verwerkt en het systeem weer beschikbaar wordt voor contact, leren, denken en voelen.
Veiligheid, rust, spel, beweging, natuur, nabijheid, autonomie en werkelijk begrepen worden kunnen aan herstel bijdragen. Zonder voldoende herstel wordt nieuwe belasting toegevoegd aan wat nog niet is verwerkt.
Lees meer over herstel als voorwaarde voor ontwikkeling.
Wanneer er opnieuw ruimte ontstaat
Wanneer belasting afneemt en de omgeving beter aansluit, hoeft iemand niet langer alle energie te gebruiken om zich staande te houden. Er ontstaat opnieuw ruimte voor nieuwsgierigheid, contact, leren, creativiteit, spel, richting en eigenheid.
Hoogbegaafde ontwikkeling vraagt daarom niet alleen om uitdaging of het benutten van mogelijkheden. Zij vraagt ook om afstemming, veiligheid, betekenis, autonomie en herstel. Pas wanneer deze voorwaarden voldoende aanwezig zijn, kunnen mogelijkheden duurzaam tot ontwikkeling komen.
Lees meer over hoogbegaafdheid begrijpen vanuit ontwikkeling
