Door Emmalien Springer
Laatst bijgewerkt: juli 2026

Een hoogbegaafd kind opvoeden vraagt geen aparte opvoedmethode. Hoogbegaafde kinderen zijn in de eerste plaats kinderen. Zij willen spelen, lachen, ontdekken, ruzie maken, ergens geen zin in hebben, zich vervelen en ervaren dat zij bij hun gezin horen. Zij willen niet voortdurend worden bekeken als een bijzondere ontwikkeling die begeleid, bijgestuurd of optimaal benut moet worden. Zij willen ook gewoon merken dat hun ouders blij zijn dat juist zij er zijn.

Tegelijkertijd kan uw kind de wereld op een manier waarnemen en verwerken die extra aandacht vraagt. Het denkt snel, legt veel verbanden, stelt scherpe vragen en geeft vroeg en diep betekenis aan wat het meemaakt. Het kan sterk reageren op onrecht, tegenstrijdigheid, afwijzing of het ontbreken van betekenis. Wat gebeurt, blijft niet alleen in het denken. Het werkt door in voelen en lichaam en wordt verbonden met eerdere ervaringen, verwachtingen en de betekenis die uw kind eraan geeft.

Dat betekent niet dat u voortdurend alles moet analyseren. Het betekent wel dat het soms helpt om verder te kijken dan gedrag, prestaties of kalenderleeftijd. Wat begrijpt uw kind al? Wat kan het ondanks dat begrip nog niet dragen? Waar wordt het levendig van? Waar loopt het op leeg? Wanneer heeft het uitleg nodig, wanneer een grens en wanneer vooral iets te eten, slaap, beweging of een beetje lucht?

Opvoeden begint niet bij een methode. Het begint bij werkelijk kijken naar het kind dat voor u staat.

Uw hoogbegaafde kind blijft een kind

Een hoogbegaafd kind kan volwassen klinken. Het kan ingewikkelde woorden gebruiken, argumenten zorgvuldig opbouwen en vragen stellen waarop volwassenen niet onmiddellijk een antwoord hebben. Daardoor wordt gemakkelijk vergeten dat de emotionele, lichamelijke en sociale ontwikkeling nog volop gaande is.

Een kind dat een probleem kan doorgronden, kan nog steeds worden overspoeld door de gevolgen ervan. Een kind dat precies kan uitleggen waarom iets oneerlijk is, kan nog niet altijd omgaan met de machteloosheid die dat oproept. Een kind dat de spanning tussen volwassenen feilloos aanvoelt, hoort niet degene te worden die de sfeer bewaakt of oplossingen bedenkt.

Meer begrijpen betekent niet automatisch meer kunnen dragen. Juist hoogbegaafde kinderen krijgen gemakkelijk te veel verantwoordelijkheid, omdat zij verstandig, zelfstandig of verbaal sterk overkomen. Zij worden betrokken bij gesprekken en beslissingen die eigenlijk te groot zijn. Er wordt verwacht dat zij hun emoties zelf beheersen omdat zij zo goed kunnen uitleggen wat er gebeurt. Of zij worden degene die rekening houdt met iedereen, omdat zij de situatie immers zo goed begrijpen.

Maar een kind mag veel zien en toch klein zijn. Het mag een scherpe mening hebben en toch behoefte hebben aan geruststelling en bescherming. Het mag zich groot uitdrukken zonder groot gemaakt te worden. U hoeft de intelligentie van uw kind niet kleiner te maken, maar u moet wel blijven bewaken welke verantwoordelijkheid bij het kind hoort en welke bij volwassenen moet blijven.

Blij zijn met wie uw kind is

Bij opvoeden gaat de aandacht snel naar wat lastig is: discussies, perfectionisme, schoolproblemen, heftige emoties, verveling of zorgen over de toekomst. Daardoor kan uit beeld raken hoe leuk, oorspronkelijk en verrassend hoogbegaafde kinderen kunnen zijn.

Zij kunnen onverwachte verbanden leggen, eigenaardige oplossingen bedenken en vragen stellen die een gesprek een volkomen andere richting geven. Zij kunnen zich met grote ernst verdiepen in onderwerpen waarvan niemand wist dat die zo interessant konden zijn. Ze kunnen scherpzinnig, geestig, creatief en ontroerend zijn. Ook kunnen zij hun volledige denkkracht inzetten om overtuigend uit te leggen waarom opruimen in hun geval niet logisch, niet noodzakelijk of misschien zelfs schadelijk voor hun persoonlijke ontwikkeling is. Daar mag u plezier aan beleven.

Een kind voelt het verschil tussen een ouder die vooral probeert het goed te begeleiden en een ouder die werkelijk blij is met wie het is. Gezien worden betekent niet alleen serieus genomen worden in pijn, spanning of moeilijkheden. Het betekent ook merken dat iemand moet lachen om je grap, nieuwsgierig wordt van je gedachte, meegaat in je enthousiasme en je aanwezigheid niet als een voortdurende opvoedkundige opgave ervaart.

Kinderen hoeven niet steeds te worden ontwikkeld. Soms willen zij gewoon samen iets doen, onzin praten, een spel spelen, iets bakken, een film kijken of een verhaal vertellen dat nergens heen gaat. Een gezin is geen behandelkamer. Niet ieder moment hoeft iets op te leveren, niet iedere interesse hoeft een talent te worden en niet ieder gesprek hoeft te eindigen in inzicht.

Uw kind mag rommelen, zich vervelen, mislukken en morgen iets totaal anders willen. Juist in die gewone momenten kan het ervaren dat u niet alleen van hem houdt, maar ook werkelijk blij bent dat juist hij er is.

Het gezin is een plaats waar iedereen meetelt

Een gezin draait niet alleen om de ontwikkeling van het hoogbegaafde kind. Ouders, broers en zussen hebben eveneens behoeften, gevoelens, grenzen en recht op aandacht. Afstemming betekent daarom niet dat het hele gezin zich voortdurend om één kind heen organiseert.

Wanneer één kind veel aandacht nodig heeft, kunnen andere kinderen zich stiller of zelfstandiger gaan gedragen. Zij merken dat hun broer of zus snel overbelast raakt, veel conflicten met school heeft of thuis uitgebreid moet herstellen. Soms vragen zij daardoor minder, maken zij hun eigen problemen kleiner of proberen zij de sfeer rustig te houden. Dat gebeurt vaak zonder dat iemand het zo heeft afgesproken.

Het is daarom belangrijk niet alleen te kijken naar het kind dat zichtbaar reageert. Wie wordt juist heel gemakkelijk? Wie helpt steeds? Wie houdt zich in omdat er al genoeg speelt? Wie krijgt ruimte om boos of verdrietig te zijn en wie heeft geleerd dat liever niet te worden?

Dat betekent niet dat ieder verschil in aandacht onrechtvaardig is. Kinderen hoeven niet altijd precies hetzelfde te krijgen. Het ene kind kan tijdelijk meer zorg nodig hebben dan het andere. Wel helpt het wanneer ouders dat benoemen en ook blijven zien wat de andere gezinsleden dragen. Een broer of zus mag begrijpen dat er rekening wordt gehouden met het hoogbegaafde kind, maar hoeft niet voortdurend zijn eigen ruimte daarvoor op te geven.

Een gezin hoeft geen perfect evenwicht te hebben. Belangrijker is dat belasting niet jarenlang stilzwijgend bij dezelfde mensen terechtkomt en dat ieder gezinslid ergens kan ervaren: ik hoor er ook bij, mijn gevoelens tellen mee en ik hoef niet altijd degene te zijn die zich aanpast.

Een systeemblik is geen beschuldiging van ouders

Kinderen ontwikkelen zich niet los van hun omgeving. Zij reageren op ouders, school, broers en zussen en alles wat in hun leven gebeurt. Ouders reageren op hun beurt op het karakter, de intensiteit en de behoeften van hun kinderen. Gezinsleden beïnvloeden elkaar voortdurend. Dat is geen fout, maar de gewone werkelijkheid van samenleven.

Kijken naar het gezin als ontwikkelingsomgeving betekent daarom niet dat ouders de oorzaak zijn van alles wat bij hun kind gebeurt. Kinderen worden geboren met verschillen in aanleg, temperament, lichamelijke gezondheid en gevoeligheid. Ook school, vrienden, verlies, ziekte en maatschappelijke omstandigheden beïnvloeden hun ontwikkeling. Een kind kan psychisch of lichamelijk ernstig vastlopen zonder dat de ouders dit hebben veroorzaakt.

De zinvolle vraag is dus niet: ligt het aan het kind of aan de ouders? De vraag is: wat brengt dit kind mee, wat gebeurt er in zijn verschillende omgevingen en hoe beïnvloeden die omstandigheden elkaar?

Een kind kan thuis ontspannen en op school voortdurend alert zijn. Het kan op school voorbeeldig functioneren en thuis volledig instorten. Het kan bij de ene ouder veel emoties laten zien en bij de andere nauwelijks iets zeggen. Dat bewijst niet vanzelf dat de ene omgeving goed en de andere fout is. Het laat wel zien dat gedrag afhankelijk is van context en dat niemand het volledige beeld alleen bezit.

Deze blik hoeft ouders niet schuldiger te maken. Zij kan juist ruimte geven. Niet alles zit in uw kind, maar ook niet alles ligt op uw schouders. U bent wel een belangrijk deel van de omgeving waarin herstel, veiligheid, begrenzing en verbondenheid opnieuw mogelijk kunnen worden.

Veiligheid betekent niet dat er nooit ruzie is

Geen enkel gezin is voortdurend rustig, harmonieus en perfect afgestemd. Dat hoeft ook niet. Kinderen hoeven niet beschermd te worden tegen iedere frustratie, teleurstelling, boze ouder of botsing. Zij leren juist doordat zij grenzen tegenkomen, verschillen verdragen, fouten maken en ervaren dat relaties na spanning kunnen herstellen.

Een gezin hoeft niet perfect te zijn. Het moet voldoende veilig zijn.

Veiligheid betekent niet dat niemand ooit boos wordt. Het betekent dat boosheid niet voortdurend ontaardt in vernedering, angst of dreiging. Het betekent niet dat ouders nooit iets verkeerd doen, maar dat zij kunnen terugkomen op hun handelen en verantwoordelijkheid kunnen nemen voor herstel. Een kind moet kunnen ervaren dat verschillen en conflicten niet onmiddellijk tot verlies van liefde of verbondenheid leiden.

Hoogbegaafde kinderen kunnen scherp formuleren en een conflict heel groot maken. Een uitspraak als “jullie luisteren nooit naar mij” klinkt als een oordeel over de hele relatie, maar betekent vaak vooral: je doet nu niet wat ik wil of ik voel me op dit moment niet gehoord. U hoeft zo’n uitspraak niet te negeren, maar ook niet onmiddellijk de hele opvoeding ter discussie te stellen.

Een kind mag boos zijn op zijn ouders zonder dat de relatie verloren gaat. Een ouder mag iets verkeerd inschatten zonder dat de hele opvoeding mislukt is. Een slechte middag is geen ontwikkelingsuitkomst. Morgen is er opnieuw gelegenheid om te kijken wat er gebeurde en wat nodig is.

Niet alles hoeft groot te worden

Hoogbegaafde kinderen kunnen grote woorden gebruiken voor kleine gebeurtenissen. Een onprettige opmerking wordt een fundamentele kwestie van respect. Een afspraak over bedtijd verandert in een discussie over autonomie en mensenrechten. Een verschil van mening kan worden beleefd alsof niemand hen ooit werkelijk begrijpt.

Soms ligt daar inderdaad iets belangrijks onder. Soms ook niet. Niet iedere boosheid wijst op diepe misafstemming. Niet iedere weigering is een beschermingsreactie en niet iedere sombere uitspraak is een definitief oordeel over het leven. Soms is een kind moe, hongerig, teleurgesteld of gewoon verschrikkelijk uit zijn humeur.

U mag het gevoel van uw kind serieus nemen en tegelijkertijd enige afstand bewaren. Niet ieder verwijt is een betrouwbare samenvatting van de hele relatie. Niet iedere emotie hoeft diezelfde avond volledig onderzocht en opgelost te worden. Soms mag u zeggen: “Ik hoor dat je heel boos bent. We praten er morgen verder over. Nu gaan we eerst eten.”

Die relativering beschermt zowel ouders als kinderen. Wanneer u iedere uitspraak persoonlijk neemt, raakt u gemakkelijk gekwetst, defensief of onzeker. Dan gaat een conflict niet meer alleen over wat er gebeurde, maar ook over de vraag of u wel een goede ouder bent. Dat hoeft niet. Uw kind mag u iets verwijten zonder dat u onmiddellijk schuldig bent, en u mag geraakt worden zonder uw positie te verliezen.

Humor houdt het gezin beweeglijk

Humor is geen oppervlakkige toevoeging aan de opvoeding. Zij kan spanning reguleren en voorkomen dat iedereen zich vastzet in de ernst van het moment. Een milde grap, een herkenbare blik of samen lachen om de absurditeit van een situatie kan soms meer ruimte scheppen dan nog een lange uitleg.

Humor mag nooit worden gebruikt om een kind belachelijk te maken of pijn weg te wuiven. Uitlachen is iets anders dan samen lachen. Een kind dat werkelijk gekwetst of bang is, moet zich eerst gezien voelen. Maar wanneer ouder en kind elkaar zijn kwijtgeraakt in een discussie die steeds groter wordt, kan humor helpen om weer naast elkaar te komen staan.

Hoogbegaafde kinderen kunnen diep denken. Zij hebben er veel aan wanneer hun ouders die diepte niet vrezen, maar ook niet in iedere diepte mee verdwijnen. U mag zeggen: “Dit is kennelijk een zeer principiële kwestie, maar je gaat toch je tanden poetsen.” Daarin zitten zowel erkenning als begrenzing. De redenering wordt gezien, maar de werkelijkheid blijft bestaan.

Humor maakt het mogelijk om na een conflict weer te bewegen. Niet alles hoeft zwaar te blijven omdat het even zwaar voelde.

Serieus nemen is niet hetzelfde als gelijk geven

Hoogbegaafde kinderen willen begrijpen waarom iets gebeurt. Zij merken inconsequenties op en zijn weinig onder de indruk van “omdat ik het zeg”. Dat kan ouders dwingen beter na te denken over regels en verwachtingen. Daar is niets mis mee. Kinderen kunnen terecht laten zien dat een regel onlogisch, achterhaald of willekeurig is.

Maar een sterk argument maakt een kind niet verantwoordelijk voor de uiteindelijke beslissing. U kunt luisteren, uitleg geven en een besluit heroverwegen wanneer uw kind een goed punt heeft. U kunt ook zeggen dat u de argumenten begrijpt en toch een andere keuze maakt. Een gezin kan niet functioneren wanneer iedere afspraak pas geldt nadat iedereen volledig overtuigd is.

Een kind mag meedenken, maar hoeft niet de leiding te krijgen. Het mag vragen stellen, maar niet ieder antwoord afdwingen. Het mag boos zijn over een grens, maar die boosheid maakt de grens niet automatisch verkeerd.

Duidelijkheid kan juist rust geven. Niet omdat een kind aan gezag moet worden onderworpen, maar omdat het niet voortdurend verantwoordelijk hoeft te zijn voor wat er nu moet gebeuren. Ouders hoeven daarbij niet hard te worden. Stevigheid zit in de rustige boodschap: ik luister naar jou, ik neem je serieus en ik blijf de ouder.

Autonomie groeit binnen verbondenheid

Hoogbegaafde kinderen hebben vaak een sterke behoefte aan autonomie. Zij willen zelf denken, onderzoeken, kiezen en begrijpen. Wanneer er nauwelijks ruimte is voor eigen initiatief, kunnen zij afhaken, zich verzetten of alleen nog doen wat van buitenaf wordt verlangd.

Autonomie betekent echter niet dat een kind alles zelf bepaalt. Het betekent dat het geleidelijk leert verantwoordelijkheid te nemen voor keuzes, handelen en gevolgen. Dat vraagt ruimte én begrenzing. Een kind kan soms kiezen wat het doet, maar niet altijd óf iets gebeurt. Het kan meedenken over een afspraak, maar hoeft niet iedere gezinsstructuur opnieuw uit te onderhandelen.

Autonomie ontwikkelt zich het best wanneer een kind niet voortdurend hoeft te vechten om gehoord te worden. Wanneer ouders belangstelling tonen voor zijn gedachten, redelijke keuzes toestaan en niet ieder verschil als ongehoorzaamheid behandelen, hoeft zelfstandigheid zich minder snel in verzet te uiten.

Tegelijkertijd hoeft niet iedere krachtige wens te worden gevolgd. Kinderen kunnen zeer overtuigend zijn over dingen die op dat moment niet verstandig, haalbaar of goed voor hen zijn. Intelligentie beschermt niet tegen impulsiviteit, gebrek aan ervaring of een eenzijdige blik. Een kind mag daarom leren dat vrijheid niet betekent dat er nooit grenzen zijn, maar dat het binnen geloofwaardige grenzen steeds meer invloed krijgt op het eigen leven.

Begrijpen en begrenzen horen bij elkaar

Gedrag vraagt soms gewoon om correctie. Een kind mag anderen niet beledigen, slaan, manipuleren of voortdurend het hele gezin overheersen. Hoogbegaafdheid is geen vrijstelling van sociale grenzen. Tegelijkertijd is gedrag zelden het hele verhaal.

Een kind dat boos wordt, kan zich miskend voelen. Een kind dat weigert, kan geen betekenis meer ervaren in wat gevraagd wordt. Een perfectionistisch kind kan bang zijn om fouten te maken. Een kind dat nergens aan begint, kan zo lang zonder passende uitdaging hebben gefunctioneerd dat het niet weet hoe inspanning en onzekerheid voelen.

Het helpt om te begrijpen wat gedrag voedt en vervolgens te bepalen wat nodig is. Soms is dat uitleg, soms herstel, soms een andere omgeving en soms eenvoudig een duidelijke grens. Begrijpen betekent niet dat het hele leven stil moet staan totdat ieder gevoel volledig is uitgepraat.

Uw kind kan overbelast zijn en toch zijn excuses moeten aanbieden. Het kan zich niet gezien voelen en toch respectvol moeten spreken. Het kan een begrijpelijke reden hebben voor boosheid en nog steeds verantwoordelijk zijn voor wat het met die boosheid doet.

U hoeft daarom niet te kiezen tussen begrip en begrenzing. Uw kind heeft beide nodig. Een grens zonder erkenning voelt al snel als afwijzing. Erkenning zonder grens laat het kind alleen met een intensiteit die het nog niet zelf kan organiseren.

Niet ieder talent hoeft ontwikkeld te worden

Hoogbegaafde kinderen hebben inhoudelijke voeding nodig. Zij willen niet alleen meer werk, maar ervaringen waarin iets te ontdekken valt en waaraan zij betekenis kunnen geven. Thuis hoeft dat niet te worden opgelost met een programma vol educatieve activiteiten. Ouders hoeven geen tweede school te beginnen.

U kunt ruimte maken voor wat uw kind werkelijk interesseert. Dat kan een boek zijn, muziek, techniek, natuur, geschiedenis, kunst, filosofie, bewegen, programmeren of iets uit elkaar halen dat daarna niet meer in elkaar blijkt te kunnen. De waarde zit niet alleen in talentontwikkeling, maar ook in verwondering, experimenteren, iets nog niet kunnen, ergens om lachen en ontdekken dat een idee toch niet werkt.

Niet iedere belangstelling hoeft te worden uitgebouwd. Uw kind mag drie weken alles over planeten willen weten en daarna besluiten dat vulkanen interessanter zijn. Het hoeft niet op les omdat het ergens aanleg voor heeft en niet iedere sterke belangstelling hoeft iets over de toekomstige loopbaan te zeggen.

Een kind is geen verzameling mogelijkheden die optimaal benut moeten worden. Het heeft ook recht op tijd die nergens toe leidt, op klungelen, lanterfanten, spelen en iets opgeven omdat het toch niet zo leuk bleek te zijn.

Belasting beweegt door het gezin

Wat een kind buitenshuis meemaakt, komt vaak mee naar huis. Een schoolprobleem kan iedere middag thuis worden ontladen. Een kind dat op school urenlang wacht, zich inhoudt of sociaal aanpast, kan thuis boos, huilerig of onbereikbaar worden. De omgeving ziet dan twee verschillende kinderen, maar vaak gaat het om hetzelfde kind in twee verschillende omstandigheden.

Thuis kan de plaats zijn waar de spanning eindelijk loskomt. Dat is begrijpelijk, maar het betekent niet dat het hele gezin iedere dag de gevolgen onbeperkt moet opvangen. Ouders raken vermoeid, broers en zussen kunnen op hun tenen gaan lopen en gewone gezinsmomenten komen onder druk te staan.

Afstemming betekent daarom niet dat iedereen zich voortdurend aan de ontregeling van één kind moet aanpassen. Het betekent dat u probeert te begrijpen waar de spanning vandaan komt en tegelijk bewaakt wat thuis wel en niet kan. Uw kind mag ontladen, maar anderen hoeven niet beschadigd te worden. Het mag rust nodig hebben, maar ook andere gezinsleden hebben recht op ruimte en aandacht.

Soms moet daardoor niet alleen thuis iets veranderen. Wanneer het gezin iedere dag moet herstellen wat school veroorzaakt, kan de oplossing niet uitsluitend bestaan uit betere ontspanning na school. Dan moet ook worden onderzocht wat het kind overdag zoveel energie kost.

Wanneer helpen te veel verantwoordelijkheid wordt

Kinderen mogen thuis bijdragen. Zij kunnen taken uitvoeren, rekening houden met anderen en in moeilijke perioden iets extra’s doen. Dat hoort bij samenleven en kan een gevoel van verbondenheid en verantwoordelijkheid geven.

Er ontstaat iets anders wanneer een kind structureel verantwoordelijk wordt voor emoties, relaties of stabiliteit die bij volwassenen horen. Het gaat een ouder troosten, conflicten bemiddelen, geheimen bewaren, de sfeer bewaken of voorkomen dat iemand instort. Het kan dat opvallend goed doen, juist omdat het veel ziet en begrijpt.

Maar kunnen helpen betekent niet dat het kind deze verantwoordelijkheid hoort te dragen. Een hoogbegaafd kind kan de belangen van alle gezinsleden doorzien en toch niet over de macht, ervaring en draagkracht van een volwassene beschikken. Het mag begrijpen dat zijn ouders het moeilijk hebben, maar hoeft niet degene te worden die hen emotioneel overeind houdt.

Soms lijkt een kind bijzonder zelfstandig en verstandig, terwijl het in werkelijkheid heeft geleerd weinig te vragen. Het merkt dat anderen al genoeg dragen en maakt zichzelf gemakkelijk. Dat gedrag wordt vaak gewaardeerd, maar het kan betekenen dat het kind steeds minder ruimte ervaart om afhankelijk, onredelijk, speels of gewoon lastig te zijn.

Een kind mag zorgzaam zijn. Het moet ook kind mogen blijven.

Rust en herstel horen bij opvoeden

Hoogbegaafde kinderen kunnen veel opnemen en verwerken. Daardoor kunnen zij na een gewone dag meer belast zijn dan zichtbaar is. Zij hebben misschien lang moeten wachten, zich aanpassen, sociale signalen lezen of vragen inslikken. Thuis komt dat eruit.

Herstel vraagt niet altijd om een gesprek. Soms heeft een kind stilte nodig, soms beweging, eten, muziek, spelen, nabijheid of even niets. U kunt leren herkennen wat werkelijk helpt om terug te schakelen. Een kind dat alleen op een scherm verdwijnt, lijkt misschien rustig maar is niet noodzakelijk hersteld. Een kind dat enthousiast doorgaat met een nieuw project kan plezier hebben en toch lichamelijk actief blijven.

Soms is de beste vraag na school niet: “Wat is er gebeurd?” maar: “Wil je eerst iets eten en straks vertellen?” Ook dat is afstemming.

Herstel hoeft evenmin te betekenen dat iedereen stil moet zijn of dat het hele gezin zich terugtrekt. Het gaat om een gezinsritme waarin spanning kan zakken en mensen na een moeilijke ervaring weer naar elkaar kunnen terugkeren. Soms samen, soms juist een tijdje afzonderlijk.

Ouders hoeven het niet voortdurend goed te doen

Hoogbegaafde kinderen hebben geen foutloze ouders nodig. Zij hebben ouders nodig bij wie voldoende veiligheid, belangstelling en herstel mogelijk zijn. Ouders raken geïrriteerd, luisteren soms maar half, reageren te snel en leggen grenzen op die achteraf niet nodig waren. Dat hoort bij samenleven.

Het belangrijkste is niet dat er nooit iets misgaat, maar dat een ouder kan terugkomen op wat er gebeurde. Een eenvoudige zin als “Ik luisterde niet goed”, “Ik werd bozer dan nodig was” of “Je had gelijk dat die afspraak niet duidelijk was” kan veel herstellen.

Daarmee verliest u uw positie niet. Integendeel. Uw kind leert dat verantwoordelijkheid niet betekent dat iemand altijd gelijk heeft, maar dat iemand bereid is naar zijn eigen aandeel te kijken en iets te herstellen.

U mag ook erkennen dat u het antwoord niet weet. Sommige vragen zijn ingewikkeld, sommige problemen kunnen niet onmiddellijk worden opgelost en soms is niet meteen duidelijk waarom uw kind vastloopt. Niet weten is geen tekortschieten. Het kan het begin zijn van zorgvuldig samen kijken.

Niet alles op uzelf betrekken

Een hoogbegaafd kind kan scherp formuleren. Het kan precies benoemen waar u inconsequent, onredelijk of onhandig bent. Soms heeft het gelijk, soms gedeeltelijk en soms helemaal niet. Een kind dat boos of gekwetst is, spreekt vanuit dat moment en hoeft niet onmiddellijk zorgvuldig, evenwichtig of volledig te zijn.

U hoeft niet ieder verwijt te weerleggen, maar ook niet iedere emotie van uw kind over te nemen. U kunt aanwezig blijven zonder alles tot uw schuld of verantwoordelijkheid te maken.

Dit raakt mijn kind, maar het is niet automatisch mijn schuld.
Mijn kind is boos op mij, maar onze relatie is niet verloren.
Ik heb misschien iets gemist, maar ik ben niet ineens een slechte ouder.
We hoeven dit niet allemaal vanavond op te lossen.

Die innerlijke ruimte helpt om beter te blijven kijken. Wie zichzelf voortdurend moet verdedigen, kan niet goed luisteren. Wie alles als eigen falen ervaart, wordt te voorzichtig of juist te hard. Uw kind heeft geen ouder nodig die nergens door geraakt wordt. Het heeft een ouder nodig die geraakt kan worden zonder zichzelf en zijn ouderlijke positie te verliezen.

Opvoeden mag ook gewoon fijn zijn

Een hoogbegaafd kind opvoeden kan opmerkzaamheid, geduld en afstemming vragen. Maar wanneer alleen die woorden overblijven, wordt het gezinsleven zwaarder gemaakt dan nodig is.

U hoeft niet voortdurend naast uw kind te staan als begeleider van een ingewikkeld ontwikkelingsproces. U mag gewoon moeder of vader zijn. Samen eten, mopperen, lachen, op vakantie gaan, niets begrijpen van een nieuwe hobby, verkeerde dingen zeggen en later weer verdergaan.

Uw kind hoeft niet voortdurend te ervaren dat het bijzonder, intens of ingewikkeld is. Het wil ook voelen dat het gewoon bij het gezin hoort. Dat er rekening met hem wordt gehouden, maar dat niet alles om hem draait. Dat zijn gedachten interessant zijn, maar niet ieder gesprek bepalen. Dat zijn gevoelens ertoe doen, maar niet altijd de richting aangeven.

Misschien is een van de belangrijkste dingen die u uw kind kunt geven wel het gevoel dat het niet alleen wordt verdragen, begeleid of begrepen, maar dat u wezenlijk blij bent met wie het is. Dat u kunt lachen om zijn redeneringen, geraakt kunt worden door zijn vragen, soms moe wordt van zijn vasthoudendheid en toch denkt: wat ben ik blij dat jij precies jij bent.

Daar begint opvoeden niet bij techniek, maar bij verbondenheid. Niet bij alles goed doen, maar bij blijven kijken, plezier houden in het samenleven en na moeilijke momenten steeds weer naar elkaar kunnen terugkeren.